سەرئەنجام سەرەتاى راپەرنێکى نوێ لە کوردستان دەستى پێکرد. پایەو زەمینە ماددی و کۆمەڵایەتیەکانى ئەم راپەڕینە، هەمان ناکۆکیە قوڵ و کۆمەڵایەتیەکانى دەرونى ئەم کۆمەڵگایەیە. کەمایەتیەکى زۆر کەمى کۆمەڵگا، کە پێکهاتون لە سەران و بەرپرسانى دوو حیزبى دەسەڵاتدارو کۆمەڵێک سەرمایەدار، نوقمى سەروت و سامانن و ژیانى شاهانەیان هەیە. زۆربەى هەرە زۆرى دانیشتوانیش کە پێکهاتبون لە جەماوەرە ملیونى کرێکاران و زەحمەتکێشان و کاسبکاران و فەرمانبەران، نوقمى هەژارى و بێدەرەتانین و لە سەرەتایى ترین پێداویستیەکانى ژیانى رۆژانەو خزمەتگوزاریەکان بێبەشن. دەسەڵاتى ئێستاى کوردستان، دەسەڵاتى چینى بورژوازى کوردە، لە شێوەى دەسەڵاتێکى بنەماڵەیىو میلیشیایدا، بۆ راگرتن و داسەپاندنى ئەم نا عەدالەتیە گەورەیە. ئەم دەسەڵاتە 20 ساڵە بە ئاقارێکدا کار دەکات کە دەوڵەمەندەکان دەوڵەمەندتر و ژیانى شاهانەیان رازاوەتر دەبێت و هەژارەکانیش هەژارترو ژیانى بێ بەشانەیان قوڵتر دەبێتەوە.
بێگۆمان نا عەدالەتیەکى بەم جۆرە پێویستى بەوە هەیە کە دەسەڵاتێکى دکتاتۆرى پشتبەستو بە جۆرەها دەزگاو یاساى سەرکوت و ئایدۆلۆجیاى گێژکەر، پارێزگارى لێبکات. میلیشیایى پێشمەرگەو دەزگاکانى زانیارى و پاراستن و دژە تیرۆرو پۆلیس و ئاسایش و زێرهڤانى و ….دەزگاکانى ئەو سەرکوتەن. یاساکانى بەرتەسککردنەوەى ئازادى هەڵسوڕانى حیزبى و سیاسى، یاساى بەرتەسککردنەوەى ئازادى رادەربڕین و رۆژنامەگەرى، یاساى سەرکوتکردنى خۆپیشاندان، بڕیارەکانى دەمکوتکردنى رەخنەگران لە موقەدەساتى دواکەتوانەى ئیسلامى و ناسیونالیستى…نمونەى ئەوانەن کە قاڵبێکى یاساى دەدەن بە سەرکوتى دەزگا سەرکوتگەرەکان، بە مەبەستى ناچارکردنى خەڵک بۆ ملدان بەو ناعەدالەتیە ئاشکرایە. ئایدۆلۆجیایى گێژکەرى کوردایەتى و خوارفاتى ئیسلامى و بەیت وبالۆرەى خاک و نیشتمان و ئەى رەقبیش، ئەو تەپ و تۆزەیە کە بەبا دەکرێن بۆ کوێرکردنى چاوى خەڵک و گوشینى مێشکى جەماوەر، لە ئاست ئەو ناعەدالەتیە و قەبڵاندنى بە خەڵک لە ژێرناوى بەژەوەندى باڵاى میللەتدا.
20 ساڵ بەر لە ئێستا کە لە هەلومەرجێکى تایبەتى جیهانیى و ناچەییدا، دەسەڵات لە ئاسمانەوە کەوتە باوەشى ئەم دوو حیزبەوەو بوارى پێدان ئەم ژیانە شاهانەیە لەسەر حیسابى بێدەرەتانى ملیونى خەڵک بۆخۆیان بنیاتبنێن، کۆمۆنیزمى کرێکارى ئەم راستیانەو ئەم ئایندەیەى خستە بەرچاوى خەڵکى کوردستان. ئەم دەسەڵاتە نە ئەوکات و نە ئێستا هیچ حەقانیەتێکى نەبووەو نیە. لەم 20 ساڵەدا هەمیشە زەمینەو پێویستى راپەڕینێک بۆ گۆڕین و هەڵگێڕانەوەى ئەم هەلومەرجە هەبووە، بەڵام رەوتى واقعى ئامادەیى زاتى جەماوەرى دەستەنگ، بە کردەوە 20 ساڵى خایاند، تا لە جەرگەى هەلومەرجێکى شۆڕشگێڕانە کە هەموو ناوچەکەى گرتوەتەوەو لە ووڵاتانى تونس و میسر دوو سەرکەوتنى گەورەى تۆمارکردوە، کوردستانیش پێ بنێتە دەروازەى ئەم راپەڕینەوە.
راپەڕینى ئەمجارەی کوردستان دهبێ رووی لهوهبێت که ئەم واقعیەتە سەرەوخوارەى کوردستان هەڵگێڕێتەوەو کۆمەڵگایەکى عەدالەتخواز لە جێگاى بەرپا بکات. ئەم کۆمەڵگایە سەرەوخوارە و لەسەر سەر راوەستاوە. واتەى ئەوەى کارناکات و ماندو نابێت، نوقمى سەروەت و خۆشیە، ئەوەى رەنج دەدات و ماندو دەبێ و بەرهەم دەهێنێ، بێبەش و برسیه. ئەم کۆمەڵگایە دەبێ هەڵبگێڕدرێتەوە، لەسەر سەرەوە بخرێتە سەرپێ. یەکەمین هەنگاویش لەم رێگایەدا گۆڕینى دەسەڵاتى سیاسى ئێستایە. ئەو دەسەڵاتەى کە بە زەبرى سەرکوت و یاساى ملهوڕانەو خورافاتى قەومى و دینى، ئەم هەلومەرجە ستەمکارەى راگرتووە. ئەم ئاڵوگۆڕە لە دەسەڵات، پێویستە ئاڵوگۆڕێکى بنەڕەتى بێت، نەک گۆڕینى دەم و چاوەکان. پێویستە سیستەمى سیاسى بگۆڕێت لە سیستەمێکى بیروکراتیکى سەرو خەڵکیەوە، بۆ سیستەمێکى پشتبەستوو بە ئیرادەى راستەوخۆو بەردەوامى خەڵک. نەک هەر سیستەمى میلیشیایى و بنەماڵەیى و دکتاتۆریەتى فەردى، بەڵکو سیستەمى پەرلەمانیش، سەرجەمیان شێوەى جۆراوجۆرى دەسەڵاتى بیروکراتیکى سەرو خەڵکى بورژوازین و لەسەر بناغەى شکاندنى ئیرادەى خەڵک حوکمڕانى دەکەن. سیستەمى پشتبەستو بە ئیرادەى خەڵک، سیستەمى شوراییە. کوردستان پێویستى بەوەیە بە سیستەمى شورایى بەڕێوەببرێت.
لە ئاست ئەو هەلومەرجە شۆڕشگێڕانەیەى ئێستا هاتوەتە کایەوەو ئەم کۆمەڵگایەى لەسەر لێوارى ئاڵوگۆڕیکى گەورە راگرتووە، هەر لەم سەرەتاى کارەوە سێ تاکیتک، بۆ سێ ئامانجى جیاواز هاتوەتە ئاراوە:
تاکتیکى دەسەڵات: ئاشکرایە کە دەسەڵات دەیەوێ هەلومەرجى ئێستا راگرێت. بۆ ئەمە تاکتیکى “نابێ رێگابدەین هەلومەرجەکە بشێوێت، دەبێ ئارامى راگڕین و تەجروبە و دەسکەوتەکان بپارێزین…” بەدەستەوە گرتوە. ئەم جۆرە دەستەواژانە سەرخەتى تاکتیکى دەسەڵاتە بۆ درێژەدان بە تەمەنى خۆى. هاوکات لەگەڵیدا کەم و زۆر پێ لەوە دەنین کە گەندەڵى و ستەم و کەم و کوڕى هەیە و پێویستە چاکسازى بکرێت. بەڵام بۆ گەندەڵداریەکان داهۆڵى وەهمى دروست دەکرێت، وەکو بلێى کەسانێکى جیاواز لە سەرانى دەسەڵاتدار بەرپرسى ئەو گەندەڵی و ستەمکاریەبن!! بۆ چاکسازیەکانیش بهردهوام بەڵێنى درۆ دەبهخشنهوه. بەم جۆرە دەیانەوێ ئەم هەلومەرجى شۆڕشگێڕانەیە بە نیوکلاج تێپەڕێنن بێ ئەوەى دەسەڵاتیان لەدەست دەرچێت. حیزبەکانى گوێڕایەڵى دەسەڵاتیش لە پشتى ئەم تاکیتیکە راوەستاون. “نەشێوانى هەرلومەج و راگرتنى ئارامى و پاراستنى دەسکەوتەکان…” ئەمانە کۆمەڵێک دەستەواژەى فریوکارانەن رێک لەبەرامبەر مەیلى جەماوەر بۆ گۆڕینى شۆڕشگێڕانەى هەلومەرجى کارەساتبارى ئێستا بەرز کراونەتەوە. بەڵام بۆ چەواشەکارى بە جۆرێک بەیان دەکرێن وەکو ئەوەى “دەستێکى دەرەکى و پیلانگێڕ و دوژمنى میللەت” یان لە پشتەوەبێت. لە کاتێکدا ئەمە مەیلێکى رەواو بەرحەق و شۆڕشگێڕانەى خەڵکە و لە پێناو ئایندەیەکى باشترو درەخشاندایە.
دیوێکى ترى ئەو تاکتیکە، سەرکوت و خنکاندنى راپەڕینە لە هەنگاوى یەکەمیدا. لە خوێن هەڵکێشانى خۆپیشاندانى رۆژى 17ى شوبات، هەروەها راوەستانى چاوقایمانەى هەردوو مەکتەبى سیاسى و سەرانى پارتى و یەکێتى و دەسەڵات لە پشتى تاوانبارانى ئەو قەسابخانەیەو سەرکوتى خۆپیشاندانەکەوە، بەڵگەى ئاشکراى ئەم راستیەیە. هەردوو مەکتەبى سیاسى لەو رووداوەدا خەڵک و قوربانیەکان تاوانبار دەکەن و پێداگرى لەسەر سزادان و سەرکوتکردنى خەڵکى ناڕزاى دادهگرن و ناڕەزایەتى خەڵک بە گێرەشێوێن لە قەڵەم دەدەن. لەم بارەیەوە بەیاننامەى هاوبەشیان دەڵێت ” بە پیلانێکی پێشوەختە پەلاماری بارەگای لقی٤ی پارتی دیموکراتی کوردستانیان دا بە نیازی بێ حورمەتی پێ کردن و سووتاندنی کە بە داخەوە لە ئاکامی ئەم پەلاماری ئاژاوەگێڕان ژمارەیەک خەڵک لە ناو بارەگای لقی٤ و سەر جادە کوژران و بریندار بوون. لە ڕوانگەی بە خەمەوە بوون و پاراستنی سەرو ماڵی هاووڵاتیان و بەرقەرار کردنی ئەمنیەت، داوا لە حکومەتی هەرێمی کوردستان دەکەین ڵێکۆلینەوەی وردو جدی لەم بابەتە بکات و ئەوانەی پیلانیان داڕشتووەو ئەوانەی بۆنەتە ئالیەتی ئەو پیلانانەو ئەم ئاژاوەیان لە شاری خۆشەویستی هەڵمەت و قوربانی دروست کردو بوونە هۆی نارەحەتی و دڵەڕاوکێی جەماوەری کۆڵنەدەری شارەکە رادەستی یاسا بکات و سزا بدرێن.”
کەواتە ئاشکرایە ئەوەى لە ڕوانگەى ئەوانەوه تاوان و ئاژاوەو گێرەشێوێنیە، خۆپیشاندان و یان ئەوپەڕەکەى بەردەفڕکێى گەنجانە. بەڵام تەقەکردن و کوشتن و لە خوێن هەڵکێشانى خۆپیشاندانى خەڵکى مەدەنى نەک تاوان و ئاژاوەو گێرەشێوێنى نیە، بەڵکو رەواو یاساییه. بهرگری لهخۆکردنی دهسهڵاته به “بی کهی سی” لهبهرامبهر بهرد هاویشتنی گانجاندا!! بۆیە جەنابیان دەگەڕێن بە دواى ئەوانەى لە گولەى تفەنگچیەکانى لقى چوار دەربازیان بوە بۆ ئەوەى بیانگرن و سزایان بدەن.
نێچیرڤان بارزانى جێگرى سەرۆکى حیزبى بکوژ، کە فازل میرانی قسەکەرى مەکتەبى سیاسیەکەى راشکاوانە مشار بۆ بڕینەوەى دەستى خۆپیشاندەران نیشانى خەڵک دەدات، حیزبە چنگ و ددان خوێناویەکەى دەخاتە خانەى زوڵم لێکراوەو دەڵێ: “داوا دهکهین حکومهت لێکۆڵینهوه بکات و پێمانوایه غهدریش له لقی 4 کراوه و دهبێت بهزووترین کات تهحقیق بکرێت و تۆمهتباران بدرێنه دادگا و ئهمه داواکاری ئێمهیه” لە روانگەى ئەوەو لێکۆڵێنەوەو دادگا نمایشی کارتۆنین بۆ حوکمێک کە خۆى لە پێشەوە دەریکردوە و بڕاوەتەوە، ئەو حوکمەش بە ووتەى جەنابى ئەوەیە بکوژەکان غەدرلێکراون ئەوانەى خۆپیشاندانیان کردوەو لە گولەبارانى چەکدارەکانى پارتى گیانیان بە سەڵامەت دەرکردوە، تاوانبارن و دەبێ سزابدرێن.
هەروەها دکتۆر بەرهەمى سەرۆکە دەستەمۆکەى حکومەتى هەرێم، لە هەمان سەنگەرەوە لێدوانى داوەو دەڵێت “ئهم لیژنهیه ههڵدهستێت به لێکۆڵینهوهو بهدواداچوونی ئهو رووداوهی که رۆژی پێنجشهممهی رابردوو لهبهردهم لقی چواری پارتی دیموکرات روویداو پاش لێکۆڵینهوهکان ههر کهسێک به تاوانی ئاژاوهو تێکدان بگیرێت ئێمه ئامادهین بیخهینه سهر تهلهفزیۆنو رووبهڕووی دادگا دهکرێتهوهو به ههموو شێوهیهک ئیجرائاتیان لهگهڵدا دهکهین”. کەوایە مەبەستەکەى جەنابى سەرۆکى حکومەتیش لە پێشەوە ئاشکرایە، لێکۆڵینەوەکەى ئەوان بۆ گەڕانە بە دواى ” ههر کهسێک به تاوانی ئاژاوهو تێکدان بگیرێت”. لە قاموسى ئەوانیشدا خۆپیشاندان و بەرد فڕێدان ئاژاوەو تێکدانە، بەڵام تەقە کردن و قەسابخانە هەڵخستن رەواو مافى هێزى زێرهڤانە!!
تاکتیکى ئۆپۆزیسیونى بورژوازى: تاکتیکى ئەو هێزانەیە کە دەیانەوێ ئەم رەوتى گۆڕانە بە ئاڵوگۆڕێکى رواڵەتى لە دەسەڵات و مانەوەى پایەو کۆڵەکەکانى سیستەمى سیاسى و ئابورى ئێستا کۆتایى بێت. دەم و چاوەکانى دەسەڵاتى ئێستا بگۆڕێن بۆ کۆمەڵێک دەم وچاوى تازە. بۆ نمونە دەسەڵاتى رەهاى یەکێتى و پارتی بگۆڕێت بۆ دەسەڵاتێک کە جێگاى سەرانى بزووتنەوەى گۆڕان و ئەو بەشە لە بورژوازى کوردیشى تیا ببێتەوە، کە بە بۆچونى خۆیان دەتوانن باشتر لەوەى ئێستا، کۆمەڵگاى کوردستان لە بەرژەوەندى چینى سەرمایەدارو قازانج پەرستى سەرمایەدا بەڕێوەبەرن. لە راستیدا ئەمانە بەدیلى نەجاتدەرى تەجروبە ئەزمەگرتوەکەى ناسیونالیزم و بورژوازى کوردن، نەک نەجاتدەرى جەماوەرى کرێکارو دەستەنگ و ستەمدیدەى کوردستان.
تاکیتکى ئەم باڵە ئەوەیە کە رەوتى ناڕەزایەتىو هاتنەمەیدانى خەڵک، تا ئاستى هاتنەمەیدانێکى جەماوەرى و هۆشیارانەو سیاسى قوڵنەبێتەوە، تەجروبەى مەیدانى تەحریرى قاهیرە دوبارە نەبێتەوە، قوتبەندى سیاسى و سیاسى بونەوەى جەماورە روونەدات، دەرگا بەڕوى بوژانەوەى ئیرادەى خەڵک و هەڵبژاردنى سیاسى لە نێو بەدیلە جیاوازەکان نەکرێتەوە. لە جیاتى ئەمانە، توڕەیى پەنگخواردوى خەڵک بە تەقینەوەو هەڵچونێکى دەم و دەست و پەلامارێکى پێشوەخت بۆسەر بارەگاو دام و دەزگاکانى جێگا مەبەست، ببرێتەوە. لە هەڵچونێکى وەهادا بە ووتەى سەرۆکى بزووتنەوەى گۆڕان دەکرێت “ئەوەندەى ئەو 3000 کەسەى بە رووداوى هاتوچۆ دەمرن، خەڵک ببێت بە قوربانى” و خوینەکەشیان دەستمایەى سەرانى بزووتنەوەى گۆڕان و هێزە کۆنەپاریزەکان بێت، بۆ سات و سەودایەک لەگەڵ یەکێتى و پارتى و قەبڵاندنى مەرام و بەرژەوەندیەکانى خۆیان بە دەسەڵاتى ئێستا.
تاکتیکى کۆمۆنیستى: تاکیتکى سێەم تاکتیکى کۆمۆنیستیە بۆ ئاڵوگۆڕى شۆڕشگێڕانە و بنەڕەتی لە هەموو سیستەمى سیاسى و ئابورى ئێستاى کوردستاندا. تاکتیکێکە لە خزمەت بە سیاسەت و ئامانجى هەڵگێڕانەوەى وەزعى ئێستا بە قازانجى ئازادى و پێشکەوتن و خۆشگوزەرانى و خۆشبەختى بۆ جەماوەرى ملیونى کرێکاران و خەڵکى دەستەنگ و ستەمدیدە. ئەم ئالوگۆڕە بنەڕەتیە پێویستى بە هاتنەمەیدانێکى جەماوەرى و سیاسى و هوشیارانەیە لە دەورى بەدیل و ستراتیژێکى رۆشن. تاکتیکى کۆمۆنیستى دەبێ زامنى ئەوە بێت ئەم جوڵانەوەیە هەرچى زیاتر بەرەو جەماوەرى بونەوە بڕوات. بۆ ئەم مەبەستە دەبێ جوڵانەوەکە دوربگیرێت لە موغامەرەو ئهو شێوازانەى کە دەستى دەسەڵات دەکاتەوە بۆ سەرکوتى خوێناوى. هەم دروشم و داخوازیەکان و هەم شێوەکانى خەباتى جەماوەرى، دەبێ بەپێى هاوسەنگى هێز لە کێشمەکێشى نێوان خەڵک و دەسەڵاتدا، دیاری بکرێت. لە پرۆرسیسێکى سیاسیدا هەموو هەنگاوێک بە کردەوە ماناى هەنگاوێک چونەپێشەوەى خەباتى جەماوەرى و هەنگاوێک چونەدواوەى دەسەڵات بێت. بەم مانایەش گۆڕینى هەنگاو بە هەنگاوى هاوسەنگى بێت بە قازانجى کرانەوەى دەرگا بەرووى خەباتى جەماوەرى و بە زیانى تواناى سەرکوتى دەسەڵات، رێچکە بگرێت.
بەپێى تاکتیکی کۆمۆنیستى دەکرێت ناڕەزایەتیەکان، بە شێوەى رۆژانە، لە زانکۆکان، لە گەڕەک و کارگە، لە مەیدانە گشتیەکانى شار، …دور لەو جێگایانەى زەمینەى سەرکوت بۆ دەسەڵات لەبار دەکات، تەنانەت لەم پێناوەدا هەتا ئەگەر لە مەیدانە لاوەکیەکانى شارەکانیشدا بووە، بە شێوەى کۆبونەوەى جەماوەرى و سیاسى، بەرزکردنەوەى دروشم و داخوازى، ووتار خوێندنەوەو…سازدانى مانگرتن لە ئاستى زانکۆو کارگەو فەرمانگەکان، یان لە ئاستى گشتى شارو ووڵاتدا…. بەردەوامى پەیدا بکەن. هاوکات تا بکرێت بەرەکانى ئەم خەباتە جەماوەریە بە پانتاى کۆمەڵگا فراوانبکرێتەوە، سەرجەم شارو شارۆچکەکان بهێنرێنە ئەم مەیدانى خەباتە جەماوەریەوە. لە هەمان کاتدا ئەم تاکتیکە کۆمۆنیسیە پڕاوپڕى گیانى بەرپرسیاریتیە بۆ پاراستنى گیانى هاوڵاتیان، رێگایەکە بۆ دورخستنەوەى رێژوانەکان لە مەرگ و گولەى جەلادەکانى دەسەڵات. بەم مانایە سیاسەتێکى ئینسانى و پێچەوانەى ئەوەیە کە دەیەوێ بە ئەندازەى ساڵێک قوربانى رێگاوبان، خەڵک بکات بە قوربانى بۆ مەرامى سیاسى. لەم روانگەیەوە چونى ریپیوانى رۆژى 17ى شوبات بۆ بەردەم لقى چوار و بەردبارانکردنى، خاڵی لاواز بوو بۆ خۆپیشاندانهکه.
لایەنێکى سیاسى زۆر گرنگى ئەم تاکتیکە ئەوەیە کە لە جەرگەى خەباتێکى سیاسى و جەماوەرى بەم جۆرەدا، بەردەوام و بیرو هۆش و چاوى خەڵک زیاتر دەکرێتەوە، ئاستى هۆشیارى سیاسى بەرەو سەردەچێت، ریزى خەڵک رێکخراوترو یەکگرتووتر دەبێت. کۆمەڵگا لە دەورى بەدیلە سیاسیەکان قوتبى دەبێتەوە. ئەمانەش تواناى ئەوە بەخەڵک دەدەن کە بە رۆشنى بزانن چیان دەوێت، سەرکەوتن و دەستەبەربونى داخوازیەکانیان چۆن دابین دەبێت؟ تواناى ئەوەیان دەبێت لە نێوان بەدیلەکان و لە نێوان دروشمە دروست و فریوکارانەکاندا جیاوازى بکەن و رێگاى دروستى خۆیان هەڵبژێرن. سەرئەنجامیش رەوتى شۆڕش و ئاڵوگۆڕ بەردەوام لەژێر ئیرادەى خۆیاندا رابگرن. تەجروبەى شۆڕشى تونس و میسر، بە ئەندازەى دەیان ساڵ بەرچاوى خەڵکى ناوچەکەو جیهانیشى لەم بارەیەوە رۆشن کردوەتەوە. راوەستانى جەماوەرى شۆڕشگێڕ بەڕیزى فراوان لە مەیدانى تەحریر، زامنى سەرکەوتنەکانى شۆڕش و بەرچاو رۆرشنبونەوەى خەڵک و بەستنى دەستى سەرکوت و سەلماندنى تواناى لەبن نەهاتوى جەماوەر بوو بۆ ئاڵوگۆڕ. لە مەیدان مانەوەى هێزى جەماوەرەیش دهتوانێ زامنێک بێت بۆ سەرکەوتنەکان. با لە هەموو شارەکاندا مەیدانەکانى تەحریر بەرپا بکەین.
ڕێبوار ئەحمەد
20-2-2011